وابستگی به گوشی موبایل: روش درمان | راهنمای 0 تا 100 ویژه دانش آموزان و والدین

درمان وابستگی به گوشی موبایل راهنمای والدین و دانش آموزان
درمان وابستگی به گوشی موبایل

سلام به شما دانش‌آموزان عزیز و اولیای گرامی! امروز در کیمیاگرخونه می‌خواییم درباره یکی از چالش‌های بزرگ این روزها یعنی وابستگی به گوشی صحبت کنیم. این موضوع نه تنها روی درس و کنکور شما تاثیر می‌گذاره، بلکه کل زندگی‌تون رو تحت‌ الشعاع قرار می‌ده. پس با دقت این مقاله رو بخونید تا هم بتونید این وابستگی رو تشخیص بدید و هم راه‌های درمانش رو یاد بگیرید.

بچه‌ها، بیایید روراست باشیم. دنیای واقعی گاهی اوقات سخت و طاقت‌ فرسا می‌شه. درس نخوندن‌ها، کارهای عقب‌ افتاده، احساس شکست و… همه این‌ها باعث می‌شن که دلمون بخواد از این دنیا فرار کنیم. کجا بهتر از دنیای مجازی؟ جایی که می‌تونیم ساعت‌ها غرق در ویدیوهای بی‌ربط و چرخیدن توی شبکه‌های اجتماعی بشیم و موقتاً همه چیز رو فراموش کنیم.

اما چرا به این وابستگی می‌گیم “اعتیاد”؟ چون دقیقاً مثل اعتیاد به مواد مخدر عمل می‌کنه.

وقتی حالمون بده، مضطربیم، احساس تنهایی می‌کنیم یا از چیزی ناراحتیم، به جای حل کردن مشکل، پناه می‌بریم به گوشی. دقیقاً مثل کسی که برای فرار از مشکلاتش به مواد مخدر پناه می‌بره. پس این وابستگی رو جدی بگیرید و به چشم یک “اعتیاد” بهش نگاه کنید.

خیلی وقت‌ها، حال بد ما باعث می‌شه که بیشتر به گوشی پناه ببریم. کسی که حالش خوب نیست، دلش می‌خواد از خودش و فکر کردن به مشکلاتش فرار کنه. پس ساعت‌ها توی دنیای مجازی غرق می‌شه و خروجی خاصی هم نداره، فقط می‌خواد خودش رو مشغول کنه. اگه می‌خوایید نتیجه بگیرید، باید ریشه این حال بد رو پیدا کنید. ببینید چه چیزی داره اذیتتون می‌کنه و باعث می‌شه که شرایط درسی‌تون به هم بریزه. قبلا توی کیمیاگرخونه راجع به درمان حال بد صحبت کردیم، شاید براتون مفید باشه پس بهش سر بزنید.

علائم اولیه وابستگی به گوشی شامل خستگی، بی‌حوصلگی، اختلالات خواب و افت تحصیلی می‌شه. اما علائم دیگه‌ای هم هست که باید بهشون توجه کنید:

  • صبح که از خواب بیدار می‌شید، قبل از هر کاری گوشی‌تون رو چک می‌کنید؟
  • ظهر قبل از اینکه برای بعد از ظهرتون برنامه‌ ریزی کنید، می‌رید سراغ اینستاگرام؟
  • وقتی کسی بهتون درباره درس و امتحانات تذکر می‌ده، عصبانی می‌شید و پرخاشگری می‌کنید؟
  • احساس می‌کنید از دنیای واقعی دور افتادید؟

اگه این علائم رو دارید، باید بدونید که به وابستگی به گوشی دچار شدید. سایر علائم رو براتون توی تصویر زیر لیست کردیم:

علائم اعتیاد و وابستگی به گوشی
علائم اعتیاد و وابستگی به گوشی

استفاده زیاد از گوشی در دوران نوجوانی، مشکلات زیادی رو به همراه داره:

  • جدا شدن از زندگی واقعی: با دیدن آموزش‌های “نیم‌ ساعته میلیاردر شو!” توی اینستاگرام، ممکنه فکر کنید که همه چیز آسونه و دیگه نیازی به تلاش نیست. اما یادتون باشه که باید توی دنیای واقعی زندگی کنید. توی دنیای واقعی همچین چیزهایی نیست و در واقع باید برای رسیدن به هر چیزی تلاش کافی انجام بدید.
  • آسیب به سلامتی: ساعت‌ها استفاده از گوشی باعث آسیب به ستون فقرات، مشکلات چشم، چاقی و… می‌شه.
  • اختلالات یادگیری: وقتی عادت می‌کنید که مدام ریلزهای کوتاه ببینید، دیگه نمی‌تونید روی مطالب طولانی تمرکز کنید و این باعث اختلال در یادگیری‌تون می‌شه.
  • احساس انزوا و تنهایی: با غرق شدن در دنیای مجازی، دوستان و روابط واقعی‌تون رو از دست می‌دید.
  • ضعف در مهارت‌های ارتباطی: توی دنیای مجازی ممکنه خیلی راحت با بقیه ارتباط برقرار کنید، اما توی دنیای واقعی این‌طور نیست. یادتون باشه که اشتباه کردن و یاد گرفتن مهارت‌های ارتباطی توی نوجوانی خیلی راحت‌تره. بعد از کنکور قراره وارد محیط دانشگاه بشید و بعد محیط های کاری. اگر نتونید ارتباط درست رو یاد بگیرید توی جامعه کاملا به مشکل برخورد میکنید. بهترین زمان الانه که روی این مهارت ها کار کنید و اشتباه کنید تا یاد بگیرید، نه توی سی سالگی!

از خودت بپرس:

  • چرا دارم به گوشی وابسته می‌شم؟
  • چه چیزهایی رو دارم با گوشی جایگزین می‌کنم؟
  • جای خالی چه چیزهایی رو (دوست، موفقیت، هدف و…) دارم با گوشی پر می‌کنم؟

ما توی یه محتوای مفصل و جامع و کامل راجع به آموزش نحوه مدیریت زمان صحبت کردیم که پیشنهاد میکنیم اصلا از دستش ندید. اما اینجا هم به صورت مختصر براتون توضیح میدیم:

  • ساعت‌ بندی: برای استفاده از گوشی، ساعت‌های مشخصی رو تعیین کنید. (مثلاً از ساعت ۱ تا ۲ بعدازظهر یا ۱۱ تا ۱۲ شب) و بعد از اون گوشی رو کاملا کنار بذارید و به کارهاتون برسید.
  • حذف کانال‌ها و گروه‌های غیرضروری: اخبار ترید و بیت‌کوین رو بذارید برای بعد! الان وقت کنکوره! شما تازه اول راهید و برای هر کار دیگه ای وقت زیادی دارید، اما کنکور یه زمان مشخص داره، ددلاین داره. بهترین کار اینه که اول به کنکور بپردازید و با موفقیت پشت سر بذاریدش بعد سراغ هر کار دیگه ای که دوست داشتید برید.
  • استفاده از ساعت هوشمند: به جای آلارم گوشی، از ساعت هوشمند استفاده کنید تا وسوسه نشید برید سراغ شبکه‌های اجتماعی.
  • حذف بازی‌های روی گوشی: اگه نمی‌تونید خودتون رو کنترل کنید، بازی‌ها رو حذف کنید یا حداقل گوشی بازی‌تون رو از گوشی درس‌خوندن جدا کنید. ما توی کیمیاگرخونه دانش آموزهایی داشتیم که گیمر حرفه ای بودن. مثلا علی رستمی رتبه 40 کنکور تجربی. کاری که علی توی سال کنکور کرد چی بود؟ کنسول بازی رو از خونه برد به یه جای دیگه و گفت هر زمان نیاز داشت یکم تفریح کنه یا بازی کنه میره اونجا و بازی میکنه. اینطوری کنسول کنارش نبود و مدام وسوسه نمیشد بجای درس خوندن بره گیم بزنه.
  • استفاده از برنامه‌های ترک اعتیاد به گوشی:
    • اپلیکیشن QualityTime
    • اپلیکیشن Forest
نام اپلیکیشنکاربرد
QualityTimeاین اپلیکیشن به شما کمک می‌کند تا میزان استفاده خود از گوشی و اپلیکیشن‌های مختلف را رصد کنید و برای آن‌ها محدودیت زمانی تعیین کنید.
Forestاین اپلیکیشن با ایده جالبی شما را تشویق به ترک گوشی می‌کند. هر بار که می‌خواهید روی کار دیگری تمرکز کنید، یک درخت مجازی می‌کارید. اگر از اپلیکیشن خارج شوید، درخت شما خشک می‌شود.

اعلان‌های گوشی رو غیرفعال کنید تا مدام وسوسه نشید که گوشی‌تون رو چک کنید. در نهایت بعد از درس خوندنتون که خواستید از گوشی استفاده کنید میتونید تمام پیغام ها رو چک کنید.

برنامه‌هایی که استفاده نمیکنید و بیشتر باعث حواس پرتی شما میشه رو حذف کنید. مثل تیک‌ تاک که بر اساس تجربه شخصی میگیم، اینجا ما اهل نصیحت کردن نیستیم و صرفا بهتون راهی که میتونه خوب باشه رو نشون میدیم. اپلیکیشن تیک تاک فضای واقعا نامناسب و سمی داره، برای خودتون بهتره که پاکش کنید. (واقعاً مسمومه!)

اول از همه، مشکل اصلی رو پیدا کنید. ببینید چه چیزی باعث شده که فرزندتون به گوشی پناه ببره. اون مشکل رو حل کنید. میدونید مثل چی میمونه؟ مثل اینه که بیایید بگید فرزند من سیگار میکشه. در قدم اول باید خود “سیگار کشیدن” رو بذارید کنار و بگید ریشه اصلی چی بوده؟ چه چیزی باعث شده که فرزند من سراغ کشیدن سیگار بره. در رابطه با وابستگی به گوشی هم همینطوره. اول ریشه مشکل رو پیدا کنید.

قوانین مشخص و شفافی برای استفاده از گوشی تعیین کنید. (مثلاً ساعت ۱ تا ۲ بعدازظهر) توی این بازه فرزند شما میتونه از گوشی استفاده کنه و شما هم دخالتی نمیکنید اما بعد از اتمام زمان باید گوشی رو کنار بذاره و به درس خوندن برسه.

به قوانین پایبند باشید. خودتون هم الگوی خوبی باشید و مدام سرتون توی گوشی نباشه! اینطوری نباشه که مدام اینستاگرام جلوتون باشه و مشغول ریلز دیدن باشید بعد در همین حین مدام به فرزندتون بگید گوشی رو بذار کنار و درس بخون.

به فرزندتون توضیح بدید که اگه از قوانین پیروی نکنه، چه عواقبی در انتظارشه. (مثلاً یک روز محرومیت از گوشی) قرار نیست که با فرزندمون دعوا کنیم یا کاری کنیم که از ما دور بشه و فکر کنه داریم الکی محدودش میکنیم. اما باید این نکته رو بهش یادآوری کنیم که قوانین رو باید رعایت کنه و تخطی کردن طبیعتا عواقب خودش رو داره.

پیگیری کنید که چرا نمی‌تونید قوانین رو رعایت کنید. شاید لازم باشه تغییراتی توی برنامه بدید. (مثلاً اگه فرزندتون برای اطلاع از کلاس‌هاش از تلگرام استفاده می‌کنه، می‌تونید خودتون عضو گروه بشید و اخبار رو بهش منتقل کنید.) اینطوری فرزند شما استرس بیخود برای عقب موندن از کلاس ها و برنامه هاش نداره و شما هم به عنوان دستیارش کنارشید.

اگه فرزندتون می‌خواد فیلم آموزشی ببینه، به جای گوشی که ممکنه کلی بعد از کلاسش هم درگیرش بشه، از تلویزیون استفاده کنید. گوشی یا لپ تاپ رو به تلویزیون خونه وصل کنید، فضای پذیرایی رو آروم کنید و اجازه بدید فرزندتون اون تایم رو اونجا در آرامش درس بخونه. دیگه نه تمرکزش بخاطر گوشی از بین میره و نه از کلاس و فیلم های آموزشی عقب میفته

وقتی گوشی رو از فرزندتون می‌گیرید، کمکش کنید تا بتونه با این شرایط کنار بیاد. شاید بهتر باشه کنارش بنشینید و خودتون هم مشغول کار بشید. میتونید زمانی که فرزندتون توی اتاقش مشغول درس خوندنه شما هم کارهاتون رو ببرید پیشش و کنار هم کارهاتون رو انجام بدید. اینطوری فرزند شما حس همراهی میگیره و راحت تر با شرایطش کنار میاد.

  • ممنوعیت استفاده از گوشی در تختخواب: این کار کیفیت خواب رو پایین میاره.
  • ممنوعیت استفاده از گوشی در مهمانی‌ها: به فرزندتون یاد بدید که توی مهمونی‌ها باید با بقیه تعامل داشته باشه. البته یادتون باشه نوجوان هاتون رو توی جمع ها و مهمونی هایی ببرید که دوست دارن. جایی که بتونن با افرادی تعامل داشته باشن. توی جمعی که همه سن بالا هستن فرزند نوجوان شما حرفی برای گفتن نداره.
  • دور نگه داشتن گوشی در زمان درس خواندن: موبایل رو بذارید توی آشپزخونه و برید توی اتاق‌تون درس بخونید. این بهترین راه برای دور بودن از گوشی و تمرکز روی درسه.

وابستگی به گوشی یک مشکل جدیه که می‌تونه روی درس، کنکور و زندگی شما تاثیر منفی بذاره. اما با شناخت علائم، ریشه‌ یابی مشکل و استفاده از راهکارهای درمانی، می‌تونید این وابستگی رو کنترل کنید و به زندگی واقعی برگردید. یادتون باشه شما پدر و مادرهای عزیز هم باید توی این مسیر همراه فرزند نوجون کنکوریتون باشید تا این مسیر رو راحت تر پیش ببرن. اگر سوالی داشتید حتما توی کامنت ها از ما بپرسید در سریع ترین زمان ممکن جواب میدیم.

مطالب مرتبط

محمدحسین جدیدی نژاد متولد 1369 است. وی رتبه 22 کنکور سراسری و 46 کارشناسی ارشد است. مدال نقره المپیاد فیزیک دانشجویی و تندیس طلای جشنواره جوان خوارزمی را دارد. وی از سال 1388 فعالیت های خود را به عنوان مشاور آغاز کرد. از ابتدا توانست در کنار دانش آموزان سمپادی تجربیاتی کسب کند و بعد به دلیل علاقه شخصی خود در استفاده از تکنولوژی های روز دنیا برای دستیابی به فرآیندهای مشاوره ای بهینه تر به بازدید برترین مدارس جهان رفت. وی در کارنامه خود بیش از 350 ساعت برنامه تصویری آموزشی در شبکه های تلویزیونی و اپلیکیشن کیمیاگرخونه دارد. از حدود 1391 بنیاد دانش بنیان کیمیاگر را تاسیس کرد. تئوری های آموزشی او در سال 2015 به عنوان برترین مغزافزار هوشمند برای هدایت دانش آموزان نخبه توسط دانشگاه تورنتوِ کانادا مورد ستایش قرار گرفت و لوح افتخار را از آنِ خود کرد. وی از سال 2012 به عنوان نویسنده رسمی و عضو هیئت تحریریه مجله موفقیت دانشگاه سوربن به نام succès Shavaleh شوالیه موفقیت در کنار افرادی مانند مالکوم گلدول، تینا سیلیگ، کارول دوک و… در مقالاتی علمی دستاوردها و تئوری های خود را تحت عنوان نخبه پروری منتشر میکند و همواره مورد استقبال ژورنالیست های موفقیت جهانی بوده است.جدیدی نژاد تمایل به گذراندن دوره های آموزشی تحت نظارت اساتید برتر علاقه بسیار زیادی دارد. وی یکی از سه فارغ التحصیل (از بین 217 نفر شرکت کننده اولیه کارگاه) دوره مشاوره پیشرفته دانشگاه سوربن پاریس است و از دید پروفسور انجل لی –مدرس کارگاه- لوح افتخار به واسطه طراح نظام آموزشی پیشنهادی -پایان نامه ارائه در کارگاه- دریافت نمود.وی افتخار خود را تربیت دانش آموزان نخبه ای می داند که در بدو ورود به بنیاد دانش بنیان کیمیاگر دارای معدل یا تراز خاص نبودند و نظام آموزشی همه جانبه بنیاد کیمیاگر استعداد درونی آنها را شکوفا کرده. وی شعار بنیاد را: «در فرآیند بی رحمانه کنکور درس بخوانید ولی له نشوید» قرار داده و دانش آموزان بنیاد کیمیاگر را مانند خانه خود می دانند.عناوین و افتخارات علمی-پژوهشی:رتبه اول کشوری. جشنواه جوان خوارزمی. یازدهمین دوره. گروه ادبیات و زبان فارسی. مجموعه داستان: «من…تو…او…». 1388.ارائه مقاله: «بررسی شکاف نسلی در نمایشنامه خانه برنارد آلبا اثر فردریکو گارسیا لورکا بر اساس نظریه تضاد نسلی پیر بوردیو». پنجمین کنفرانس بین المللی «SELICUP». اکتبر 2012. اسپانیا[1].دریافت لوح افتخار پژوهشی از وزارت علوم، وزارت آموزش و پرورش . 1388.مدال نقره المپیاد جهانی فیزیک دانشجویی، اتریش، 2009عضویت در بنیاد ملّی نخبگان به دلیل انتشار چندین مقاله پژوهشی بین المللی.دریافت لوح افتخار دانشگاه ملّی تورنتو، جهت: طراحی اولین مغزافزار تحلیل داده های آموزشی[2] دانش آموزان-خویشاوره-،شماره ثبت 517952. 26 سپتامبر 2016. (توضیح: اپلیکیشن «خویشاوره» بعدها تحت عنوان «کیمیاگرخونه» ریبرندینگ شد.)داور جشنواره جوان خوارزمی. (1393). تهران: پژوهشسرای جوان منطقه۲: اردیبهشت ماه.دریافت نشان استاد کارگاه تربیت مربی. (1393). «کارگاهِ راهبردها و ابزارهای تربیت دانش آموز نخبه: کارگاه آموزشِی برای دبیران مدارس نمونه تهران». تهران: با همکاری موسسه تبیان و موسسه تحقیقاتِ تعلیم و تربیت برهان: 17 مهرماه 1393دریافت تقدیرنامه: بنیاد بین المللی نوبل. به عنوان مدیر بنیاد خیریه دانش بنیان تیک. جهت: راه اندازی و استفاده از روش های تحلیل نوین اطلاعات آموزشی مبتنی بر نرم افزارهای هوشمند. شماره ثبت QMS08-2016/00043 . 7 آگوست 2016.طراحی و ساخت نرم افزار تولید فیلم های نسل چهارم آموزشی[3]: تیک بورد[4].موسس و مدیر بنیاد خیریه دانش بنیان تیک. مشاوره تخصصی کنکور دانش آموزان مبتنی بر کیمیاگرخونه. 1390 تا کنون[5].مقالات و مصاحبه های منتشر شده:انتشار مقاله پژوهشی: جدیدی نژاد، محمدحسین و رحیمی، فاطمه. «نکند ویتسک زلزله فرهنگی باشد: پژوهشی تطبیقی پیرامون ترجمه و اجرای ویتسک اثر گئورگ بوشنر». تهران: نشریه علمی-پژوهشی نمایش. شماره165:خردادماه 1392.انتشار مقاله پژوهشی: جدیدی نژاد، محمدحسین. «بررسی جنبه های شخصیتی آژاکس در نمایشنامه ای به همین نام اثر سوفوکلس بر اساس آرای باقی مانده از سوفسطائیان: پروتاگوراس». تهران: نشریه علمی-پژوهشی نمایش. شماره171:تیرماه ماه 1395.عضو هیئت تحریریه: انتشار مقاله آموزشِ دانش آموزان: نگارش مدخل «عالیجناب تفکر» در شماره های 1 تا 8، تهران: مجله رشد جوان آموزش و پرورش. از شماره 321 تا 329. مهرماه 1393 تا خردادماه 1393.سخنرانی: جدیدی نژاد، محمدحسین. (1393). «تحدید: الگوی جهش». تهران: نشست چهارسوق [نشر ایده های تعلیم و تربیت].مصاحبه: جدیدی نژاد، محمدحسین. (1391). «بهمن چگونه شکل می گیرد؟ : مصاحبه با محمدحسین جدیدی نژاد پیرامون وضعیت نظام آموزشی ادبیات در ایران». تهران: دوره جدید: شماره 21: دوشنبه 4 دی ماه 1391: صفحه 37مصاحبه: جدیدی نژاد، محمدحسین. (1393). «دلالی برای فرار مغزها:دلالان هم از اختراعات دانش آموزی سود می­برند و هم زمینه مهاجرت آنها به کشورهای خارجی را فراهم می­کنند». مصاحبه گیرنده: مریم خباز. تهران: روزنامه جام جم. شماره 4058: شنبه 8 شهریور 1393: صفحه ۲۰در دست انتشار: ترجمه کتاب The Elements (خودشکوفایی) از سر کِن رابینسون[6]. نشر نی. در انتظار مجوز ارشاد.انتشار مقاله پژوهشی: جدیدی نژاد، محمدحسین. مطالعه نظریه ترجمه «مبدا-گرایی» آنتوان برمن: نقدی کلی بر ترجمه نمایشنامه ها به زبان فارسی. نشریه علمی-پژوهشی نمایش. شماره 174: تیرماه۱۳۹۴عضو هیئت تحریریه: انتشار مقاله آموزشِ نحوه تفکر خلاق در رتبه های برتر کنکور: نگارش مدخل «فکر فراوانم آرزوست!» در شماره های 1 تا 8، تهران: مجله رشد جوان آموزش و پرورش. از شماره 330 تا 338. مهرماه 139۴ تا خردادماه 139۴.و…عناوین و افتخارات ورزشی:قهرمانی کشور. رتبه اول. مسابقات ملّی دو و میدانی نوجوانان ایران. سنندج: 1385قهرمانی کشور. رتبه اول. مسابقات ملّی دو و میدانی نوجوانان ایران. ساری: 1386سوابق کاری:سمت های کاری:معاونت علمی و توسعه چهارسوق (نشر ایده های تعلیم و تربیت)- www.chaharsoogh.irمشاور و برنامه ­ریزمعلمطراح نظام آموزشیبرگزاری دوره های آموزشی برای معلمان مدارس نمونه تهران تحت عنوان: «دانش افزایی دبیران: آموزش تئوری های مسئله محوری جهت ترکیب هوشمندانه آموزش و پژوهش جهت تحقق تربیت دانش آموزان نخبه»:تزکیه، مجتمع آموزشی دخترانه، منطقه۲ تهران، تیر و مردادماه 1393فرزانگان۱ (سمپاد)، دبیرستان دخترانه(دوره دوم)، منطقه۶ تهران، مهر و آبان­ماه 1393امام صادق(ع)، مجتمع آموزشی دخترانه، منطقه۲ تهران، مهرماه و آبان­ماه 1393فرزانگان۱ (سمپاد)، دبیرستان دخترانه (دوره اول و دوم)، تهران، دی ماه 1393و … [این دوره به صورت کارگاه­هایی تحت عنوان «راهبردها و ابزراهای تربیت دانش آموز نخبه» برای دبیران و مسئولین پژوهشی مدارس نمونه تهران برگزار گردید].برگزاری سمینارهای آموزشی «تربیت نخبگان و رتبه های برتر» برای مدیران و معاونین آموزشی مدارس:پژوهشسرای جوان منطقه2، تهران: 1392پژوهشسرای جوان منطقه۲، تهران: 1393پژوهشسرای آفرینش منطقه۴، تهران: 1393پژوهشسرای دکتر کاظمی آشتیانی منطقه۶، تهران: 1393و…دبیر علمی و برگزار کننده جشنواره:دبیر علمی و توسعه ششمین نشست ملی «نقش بهره گیری از تکنولوژی و فضای مجازی در آموزش جهت تربیت نخبگان درسی»، تهران: دانشگاه فرهنگیان (نسیبه): اسفند 1393.دبیر علمی و موسس «جشنواره ایده های برتر»، تهران: مناطق2و4و6: 1393تا1395